Περίληψη της εισήγησης της Παιδιάτρου κας Κωστοπούλου Ειρήνης Επιμελήτριας της Παν/κης Παιδιατρικής Κλινικής Πατρών στην Ημερίδα «Η Πραγματική αξία του εμβολιασμού» με θέμα: Το αντιεμβολιαστικό κίνημα απ΄τη σκοπιά του παιδιάτρου»

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, «Δύο παρεμβάσεις είχαν τη μεγαλύτερη επίπτωση στη δημόσια υγεία διεθνώς:Το Καθαρό νερό και τα Εμβόλια».

 

Πριν την ανάπτυξη των εμβολίων, κάθε χρόνο:

  • Η πολιομυελίτιδα προκαλούσε παραλύσεις σε 350.000 άτομα παγκοσμίως.
  • Η διφθερίτιδα ήταν ένα από τα συχνότερα αίτια θανάτου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.
  • Η ερυθρά προκαλούσε εκ γενετής ελλείμματα και νοητική υστέρηση σε 20.000 νεογνά.
  • Η ιλαρά πρόσβαλλε 130 εκατομμύρια άτομα.
  • Ο Haemophilus influenzae τύπου b (Hib) προκαλούσε 3 εκατομμύρια σοβαρές παθήσεις και 386.000 θανάτους.
  • Ο κοκκύτης σκότωνε 160.000 άτομα κατά μέσο όρο.

Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ τα εμβόλια έχουν προλάβει πάνω από  100.000.000 θανάτους από το 1924 ως σήμερα από 7 λοιμώδη νοσήματα (ιλαρά, ερυθρά, παρωτίτιδα, ηπατίτιδα Α, πολιομυελίτιδα,διφθερίτιδα, κοκκύτη).

Τα εμβόλια επομένως αποτελούν κατάκτηση της ανθρωπότητας.

Υπάρχει ωστόσο και η αντίθετη άποψη. Η αμφισβήτηση των εμβολίων, η καχυποψία και η άρνηση συνιστούν το λεγόμενο  αντιεμβολιαστικό κίνημα.  Ο “εμβολιοδισταγμός» (πιο πρόσφατος όρος) είναι το είδος της συμπεριφοράς που αναφέρεται στην καθυστέρηση της αποδοχής ή στην άρνηση εμβολιασμού παρά τη διαθεσιμότητα εμβολίων κι εμβολιαστικών υπηρεσιών.

Οι λόγοι άρνησης των εμβολίων είναι πολλαπλοί:

  • Φόβος ότι δεν είναι προστατευτικά και ασφαλή (περιέχουν επικίνδυνες ουσίες).
  • Τα λοιμώδη νοσήματα δεν είναι επικίνδυνα (τι έπαθε η γιαγιά μου που πέρασε ιλαρά, κοκκύτη και ανεμοβλογιά?)
  • Φόβος ότι επιβαρύνεται το ανοσοποιητικό σύστημα και ότι αυξάνει ο κίνδυνος για αυτοάνοσα νοσήματα.
  • Η άποψη ότι η φυσική ανοσία υπερτερεί.
  • Υψηλό κόστος.
  • Η άποψη ότι ο υποχρεωτικός εμβολιασμός μειώνει την αξιοπρέπεια του ατόμου.
  • Η πεποίθηση ότι χρησιμοποιούνται κερδοσκοπικά από εταιρείες, γιατρούς.
  • Ο υγιεινός τρόπος ζωής, η καλή διατροφή, εναλλακτικές μορφές ιατρικής μπορείνα αντιμετωπίσουν τις ασθένειες.
  • Πιστεύουν ότι το δικό τους παιδί δεν κινδυνεύει από νόσο.
  • Διφορούμενες/αντιφατικές απαντήσεις από επαγγελματίες υγείας σε ερωτήσεις σχετικά με τα εμβόλια.
  • Παραπληροφόρηση από μέσα δικτύωσης.

Τα εμβόλια που κυρίως αποφεύγουν οι γονείς: Το εμβόλιο κατά της ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας (MMR), το εμβόλιο κατά του ιού των αθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και το εμβόλιο κατά της γρίππης.

Το 1998 ήταν έτος-σταθμός για το αντιεμβολιαστικό κίνημα, καθώςγια πρώτη φορά συνδέθηκε το MMR με τον αυτισμό από Βρετανό γιατρό. Αποδείχθηκε ότι τα δεδομένα που είχαν χρησιμοποιηθεί ήταν χαλκευμένα. Ακολούθησαν πολλαπλές μελέτες διεθνώς που συμπεριέλαβαν 1,5 εκατομμύρια παιδιά. Καμία μελέτη δεν επιβεβαίωσε τη συσχέτιση του εμβολίου με τον αυτισμό.

Καμία επίσης μελέτη δεν έχει βρει συσχέτιση μεταξύ εμβολίων και λευχαιμίας, άσθματος, διαβήτη τύπου 1 ή πολλαπλής σκλήρυνσης.

Για κάθε 1 εκατομμύριο παιδιών που θα εμβολιαστούν με MMR, 1000 θα εμφανίσουν πυρετικούς σπασμούς, 30 θα εμφανίσουν θρομβοπενία, 10 σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση και 1 εγκεφαλίτιδα. Αντίστοιχα, αν 1 εκατομμύριο άνθρωποι αρρωστήσουν με ιλαρά, 5000 θα εμφανίσουν πυρετικούς σπασμούς, 1000 θα εμφανίσουν θρομβοπενία, 200 θα πεθάνουν και 1000 θα εμφανίσουν εγκεφαλίτιδα. Για κάθε 1 εκατομμύριο νοσούντων από ιλαρά,δεκάδες χιλιάδες θα εμφανίσουν επιπρόσθετες ήπιες ή πιο σοβαρές επιπλοκές (μέση ωτίτιδα, γαστρεντερίτιδα, πνευμονία, ηπατίτιδα, μυοκαρδίτιδα, αποβολή εμβρύου).

Σχετικά με τον ισχυρισμό ότι το ανοσοποιητικό σύστημα του βρέφους είναι ανώριμο να αντεπεξέλθει στον αυξημένο αριθμό αντιγόνων των εμβολίων, έχει βρεθεί ότι το βρέφος έχει τη θεωρητική δυνατότητα να αντιμετωπίσει 1.000.000 αντιγόνα, επομένως θα μπορούσε να ανταποκριθεί επαρκώς σε 10.000 εμβόλια ταυτόχρονα. Επιπλέον, από τη δεκαετία του ’80 έως σήμερα, ενώ έχουν αυξηθεί τα εμβόλια που πραγματοποιούνται, τα αντιγόνα τους έχουν μειωθεί σημαντικά.

Όσον αφορά στον ισχυρισμό ότι δεν υπάρχει λόγος να εμβολιάζεται κανείς για νοσήματα που έχουν εξαλειφθεί (π.χ. διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα κ.ά.), η ελάττωση της νοσηρότητας δε σημαίνει εξαφάνιση των λοιμογόνων παραγόντων. Πολλά από τα νοσήματα εξακολουθούν να ενδημούν σε ορισμένες χώρες, ιδιαιτέρως τις υπό ανάπτυξη. Ανεμβολίαστοι ταξιδιώτες μπορεί να μεταφέρουν τη νόσο στη χώρα τους και να τη μεταδώσουν σε άλλα ανεβολίατσα άτομα.

Τα τελευταία 25 χρόνια έχουν σημειωθεί παγκοσμίως πολλές επιδημίες λοιμωδών νοσημάτων, όπως διφθερίτιδας, πολιομυελίτιδας, ιλαράς, κοκκύτη, με σημαντική νοσηρότητα και θανάτους. Η εισροή μεταναστών δημιουργεί νέα δεδομένα στη μετάδοση νοσημάτων. Πολλαπλές επιδημίες έχουν καταγραφεί σε χώρες με υψηλό βαθμό μετανάστευσης.

Ο κίνδυνος επανεμφάνισης, επομένως, νοσημάτων του παρελθόντος είναι υπαρκτός αν το λεγόμενο «ανοσιακό τείχος» του πληθυσμού δεν είναι υψηλό. Για την αποφυγή επιδημιών από ιλαρά και ερυθρά, το ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης πρέπει να ξεπερνά το 95%.

Η περιήγηση σε αντιεμβολιαστικά sites επηρεάζει τους γονείς αρνητικά. Η χρήση διαδικτύου για ιατρική ενημέρωση έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης χαρακτηρίζονται συχνά από αμφίβολη ποιότητα και ανακριβείς πληροφορίες κι έχουν μεγαλύτερη επισκεψιμότητα από τεκμηριωμένους ιστοτόπους.

Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι τα εμβόλια που χρησιμοποιούνται δεν είναι τέλεια, δηλαδή δεν έχουν 100% αποτελεσματικότητα και 0% ανεπιθύμητες ενέργειες, ωστόσο είναι ασφαλή, δηλαδή είτε δε συνδέονται είτε συνδέονται εξαιρετικά σπάνια με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, αυτοάνοσα ή άλλα νοσήματα.

Η προσέγγιση των γονέων που αμφισβητούν τα εμβόλια καλό είναι να ενέχει το στοιχείο της κατανόησης των προβληματισμών τους, χωρίς επικριτική στάση. Είναι σημαντική η τεκμηρίωση του οφέλους-κινδύνων των εμβολίων χωρίς προχειρότητα. Είναι επίσης σημαντική η παραδοχή ότι τα εμβόλια μπορεί να έχουν σπάνια ανεπιθύμητες ενέργειες, αυτές όμως είναι πολύ σπανιότερες από τις επιπλοκές της φυσικής νόσησης. Για μία ουσιαστική και τεκμηριωμένη συζήτηση απαιτείται χρόνος και καλή ενημέρωση των Παιδιάτρων.

Η απόφαση των γονέων για εμβολιασμό ή μη είναι τεράστια ευθύνη απέναντι στο κάθε παιδί, αλλά και απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Η τελική γνώμη πρέπει να βασίζεται σε γνώση. Η πολυτέλεια να αρνείται κανείς τα εμβόλια για το παιδί του στηρίζεται ακριβώς στην προστασία που του προσφέρουν τα υπόλοιπα εμβολιασμένα άτομα. Όσο, ωστόσο, αυξάνεται ο αριθμός των μη εμβολιασμένων ατόμων, τόσο το ανοσιακό τείχος της κοινότητας εξασθενεί.

Καταλήγοντας, κάθε παιδί στον κόσμο έχει δικαίωμα στην προστασία από σοβαρά και δυνητικά θανατηφόρα νοσήματα. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να σπάσει το ντόμινο της μετάδοσης των λοιμωδών νοσημάτων. Ισχυρό όπλο προς αυτή την κατεύθυνση είναι τα εμβόλια..